Politika, 8. decembar 1999.

Svetosavski koreni crnogorskog pravoslavlja

Podsećanje na 780 godina mitropolije crnogorsko-primorske, koju je osnovao sveti Sava 1219. godine kao jednu od prvih eparhija tek osamostaljene Srpske pravoslavne crkve (najstarije eparhije su žička, zetska, dabrobosanska i zahumsko-hercegovačka) samo je dokaz više da nastojanja takozvanih crnogorskih autokefalaca u njihovoj propagandi o samostalnosti crkve u Crnoj Gori nemaju nikakvog istorijskog osnova, jer se mitropolija može posmatrati samo kao najstariji sastavni deo Srpske pravoslavne crkve, rekao je juče Njegovo visokopreosveštenstvo mitropolit crnogorsko-primorski gospodin Amfilohije povodom izložbe "Prevlaka svetog arhangela Mihaila", koja će u Konaku kneginje Ljubice biti otvorena do januara naredne godine. Smatrajući da je osnovni zadatak ove izložbe "da nam obnovi istorijsko i duhovno pamćenje" da je mitropolija stara 780 godina i da je prvo njeno sedište na Prevlaci svetog arhangela Mihaila osnovao sveti Sava sa Ilarionom, svojim najboljim učenikom, ali ne iz političkih razloga nego nastavljajući da gradi na hrišćanskim temeljima koji su u Zeti i Duklji stari dva milenijuma, mitropolit Amfilohije je izrazio nadu da će drevni manastir iz doba Nemanjića, koji s pravom nosi naziv carske lavre, opet biti obnovljen iz ruševina, koje su od njega načinili Mlečani sredinom XV veka. Arheolozi su, rekao je on, u tim ruševinama pronašli dovoljno dokaza o hrišćanskim i svetosavskim tragovima ovog područja, pa se pojava takozvanih autokefalaca može smatrati političkom manipulacijom koja sa Crkvom i duhovnim nasleđem nema ništa zajedničko. Svako ko se odriče osnivača zetske episkopije, falsifikuje ne samo istoriju Crkve nego i naroda u Crnoj Gori, rekao je mitropolit Amfilohije.

Govoreći o arheološkim istraživanjima na Prevlaci, koja su od II svetskog rata dva puta započinjana i obustavljana, da bi i treći put bila obnovljena 1990. godine, arheolog prof. dr Đorđe Janković je posebno naglasio da sada postoje dokazi da su Srbi bili pokršteni još u VI veku, kao i da je manastir na Prevlaci deo iskonskog hrišćanskog prostora, sa predanjem koja seže do misionarenja apostola Pavla. Za arheologe je veliki izazov da prikupe dokaze o opravdanosti predanja, rekao je Janković, podsećajući da narod Miholjskog zbora, zaslužnog za očuvanje tradicije zetske episkopije i po dolasku Mlečana u ove krajeve, pomaže stručnjacima da se istorijsko pamćenje o pravoslavlju na ovim prostorima obnovi materijalnim dokazima. Od predmeta koje je arheolozima već priložio narod ovog kraja i od onog što su pronašli arheolozi trebalo bi uskoro da bude osnovana Riznica manastira Svetog Mihaila Prevlačkog.